5 tips voor het maken van een lichtplan

Licht of verlichting wordt soms als vanzelfsprekend gezien. Maar daarmee wordt de invloed ervan in zoveel verschillende dimensies miskent. Verlichting kan een sfeer bepalen of de functionaliteit van een ruimte maken of breken. Sfeerverlichting in een kantoorpand waar hard gewerkt moet worden is misschien niet de beste combinatie. Net zoals dat een witte tl-lamp boven de bank niet altijd fijn zal zijn aan de ogen. Om er zeker van te zijn dat verlichting aan de verwachtingen voldoet, is het goed om een lichtplan op te (laten) stellen. Waar moet je op letten bij het maken van een lichtplan? Lees hieronder 5 handige tips.

Wat is een lichtplan?

De term ‘lichtplan’ komt vaak voorbij in de lichtwereld, maar wat betekent het eigenlijk? En is het wel nodig? Met een lichtplan wordt als het ware een plan van aanpak bedacht voor de verlichting. Er wordt een schets van de ruimte(s) gemaakt en van daaruit wordt een plan bedacht. Dit kan handig zijn bij de (ver)bouw van een woning of bedrijfspand, zodat op de meest effectieve plekken een lichtpunt kan worden aangebracht. Ook kan het nuttig zijn om met reeds bestaande lichtpunten een zo effectief mogelijke verlichting te realiseren. Het is zeker aan te raden om te werken met een lichtplan om onnodige teleurstellingen te voorkomen.

Wat voor verlichting?

Afhankelijk van vele factoren, moet er op enig moment gekozen worden welke verlichting het beste geplaatst kan worden. Soms heb je te maken met al reeds bestaande lichtpunten en mag je verwachten dat iemand daar al over heeft nagedacht. Als je nog in een ruwbouwfase zit kan je nog alle kanten op. Hoe dan ook, er zijn verschillende soorten verlichting waartussen je kan kiezen. Je kan kiezen voor basisverlichting middels centrale lichtpunten aan het plafond. Zo kan je grotere ruimten tegelijk voorzien van basisverlichting. Wel zo handig. Je kan ook meer werken met accentverlichting. Denk dan bijvoorbeeld aan wandverlichting of spotjes. Met wandverlichting kan je een donkere hoek net wat extra belichten of extra de aandacht vestigen op een mooi schilderij aan de muur. Met spotjes kan je zeer plaatselijk extra licht toevoegen. Bijvoorbeeld boven het aanrecht kan dat erg prettig zijn. Vaak zijn er verschillende mogelijkheden, waarbij er geen goed of fout bestaat. Wel kan het de uitstraling van een ruimte bepalen. Fantaseer eens wat mooi of praktisch zou zijn in de door jou beoogde ruimte. Met het opstellen van het lichtplan zal duidelijk worden of het haalbaar is en het ook het door jou gewenste resultaat zal hebben. Waar moet je op letten bij het opstellen van een lichtplan?

1. De functie van de ruimte

Bij een lichtplan moet allereerst worden gekeken naar de beoogde doeleinden van een ruimte. Dit is immers vaak bepalend voor het antwoord op de vraag welke verlichting het beste tot haar recht zal komen. In een sfeervolle ruimte zoals een woonkamer of een receptie van een hotel, zal voor andere verlichting worden gekozen dan in een loods of een kantoorpand. Met sfeerverlichting kan je vaak denken aan warmere kleuren, een zachtere felheid en meer geaccentueerde verlichting. Voor bedrijfsmatige doeleinden kan een standaard basisverlichting juist aan de functionaliteit bijdragen. Het is goed om dit per ruimte in te schatten en zo optimaal op elkaar af te stemmen.

2. De architectuur van de ruimte

Naast het doeleinde kan ook de vormgeving van een ruimte relevant zijn bij succesvolle verlichting. Een ruimte met veel daglicht kan minder verlichting nodig hebben of bijvoorbeeld een meer natuurlijke tint van licht. Een donkere ruimte met geen of weinig ramen kan juist een helderder en feller licht nodig hebben. In een open ruimte kan je werken met plafondlampen, terwijl je in een ruimte met veel hoeken misschien beter kan werken met wandverlichting. Dit hangt helemaal af van een specifiek geval. Een lichtplan kan je hier meer inzicht in geven zodat jij de beste keuzes hierin kan maken.

3. De lichtbron

Daarnaast is de soort lichtbron met verschillende eigenschappen enorm belangrijk. Om welke ruimte het ook gaat en voor doeleinden deze ruimte ook met name gebruikt gaat worden. Er zijn ontelbaar veel soorten lichtbronnen. Tegenwoordig zie je steeds meer de LED-verlichting opkomen. Dit een energie zuinigere variant dan haar voorganger: de hallogeen lamp. Maar ook daarna zijn er nog veel meer keuzes. Zo zijn er lichtbronnen met verschillende kleurtinten. Kies je voor helder wit licht of juist wat warmer geler licht? En wil je een felle verlichting of juist een subtiele variant. Wil je het licht kunnen dimmen? Veel van deze keuzes bepalen het karakter van een ruimte.

4. Het armatuur

Als de plaatsen van de lichtbronnen bekend zijn, kan gekeken worden naar het ophang- oftewel bevestigingssysteem van de lampen. Natuurlijk wordt hierbij naar persoonlijke smaak gekeken of naar een eventuele inrichting van de ruimte in kwestie. Maar ook praktische aspecten kunnen een rol spelen. Kies je voor inbouwspots of juist opbouwspots? Kies je voor vaste spots of railverlichting? Al deze varianten hebben hun eigen voor- en nadelen. Ook dit kan weer afhangen van het beoogde gebruik en de vormgeving van de ruimte. Het armatuur kan ook op verschillende manieren worden vormgegeven en bevestigd.

5. De behuizing

Net zo belangrijk als de lichtbron zelf, is de behuizing dat de lichtbron vergezeld. Uiteraard speelt persoonlijke smaak hierbij een overwegende rol. Je zal de verlichting immers vaak zen, waardoor je hier met plezier naar moet kunnen kijken. Dat neemt echter niet weg dat het wel slim is om praktische gevolgen in ogenschouw te nemen. Een groot praktisch verschil bestaat bijvoorbeeld tussen een open en dichte behuizing. Kies je voor een dichte lampenkap of ijzeren behuizing? Dat centreert het licht en zorgt voor een nauwere gerichte lichtstraal. Kies je voor een open lichtbron of bijvoorbeeld een glazen behuizing? Dan zal het licht zich breder verspreiden. Houd er wel rekening mee dat als je bijvoorbeeld een open verlichting boven de salontafel voor de bank hangt, dat je dan vanaf de bank onderlangs recht de verlichting in kijkt. Dat is vaak niet fijn als je vanaf de bank naar de televisie probeert te kijken. Ook kan behuizing tot schaduwvorming leiden of een stofnest vormen. Genoeg reden dus om je hier goed in te verdiepen.

Een lichtplan dus zeker niet overbodig

Zoveel mogelijkheden en even zoveel keuzes te maken. Met het opstellen van een lichtplan bescherm je jezelf tegen teleurstellingen en bereid je jezelf goed voor, zodat jouw verlichting een gegarandeerd succes wordt.